Zjdi Menja 'Wacht op mij'

Vredesdag 9 mei in Moskou. / Foto: © Jessica Brandsma.

De Slag om Sebastopol, juli 1942.

 

Zjdi menja 'Wacht op mij'

Zomaar, ergens in een van de duizenden afgelegen dorpjes in het weidse Rusland, lopen we op 9 mei langs het plaatselijke monument in de provincie van Veliki Loeki. Het is duidelijk een speciale dag omdat er zoveel keurig aangeklede mensen toestromen naar het monument. Lada's rijden af en aan en parkeren langs de weggetjes die de typisch Slavische lintdorpen kenmerken. Uit sommige auto's lijken soms meer dan zes personen te komen. Jong en oud, iedereen is prachtig uitgedost. We zien vrouwen met bloemen, kinderen met ballonnen, jonge mannen met linten en oudere mannen met medailles. Op deze belangrijkste feestdag van Rusland is iedereen met elkaar verenigd. De mensen lopen waardig en in stilte naar het monument.

De burgermeester staat op een podiumpje naast het monument. Hij oogt als een prettig mens van middelbare leeftijd en heeft een open blik. In zijn voorkomen is hij duidelijk de vertegenwoordiger van het nieuwe hedendaagse provinciale Rusland. Ingetogenheid en vertrouwen uitstralen is het antwoord op de decadentie en grofheid van vele ambtenaren in de jaren negentig.

Hij spreekt over de bevrijdingsdag en noemt gezinnen in zijn district die nooit zullen weten waar hun familieleden om het leven zijn gekomen. Vervolgens komen andere dorpsbewoners aan het woord. Een baboesjka hoopt nog steeds dat haar twee broers ergens gevonden worden... Een man spreekt over zijn vader die vocht bij Sebastopol en nooit gevonden is. Een andere vrouw zoekt haar moeder, die ten tijde van de oorlog verpleegster was in Smolensk. Hier hoor je een paar voorbeelden van Russen die niet weten waar hun familieleden zijn, of waar ze om het leven zijn gekomen. Ruslands ongelooflijke zoektocht naar miljoenen mensen....

Wacht op mij ('Zjdi Menja') is een van de indrukwekkendste televisieprogramma's in Rusland. Het gaat over mensen die in de oorlog hun familie of verwanten kwijtraakten. Soms worden alleen de lichamen van vermisten gevonden, in ieder geval maar weet hun familie dan iets meer.

Hedendaagse studenten zetten zich massaal in om in de oneindige gebieden te graven in de bossen en moerassen. Iedere dag worden er patronen of riemen gevonden met nummers of namen van soldaten of andere personen. Het is voor vele studenten een echte missie. Het is bijna een race tegen de klok om een familielid nog te informeren dat jouw dierbare in de bossen bij Novgorod of welke willekeurig Russisch gebied gevonden is.

Marie-Thérèse ter Haar, 10 september 2019

Marie-Thérèse ter Haar is de oprichter en eigenaar van de Rusland & Oost-Europa Academie