Boris en de vergevingsgezindheid van de Russen

Boek Jaap ter Haar: 'Boris'.Regiment van de Onsterfelijken, 9 mei 2016, Sint-Petersburg. / Foto: © Vasyatka1.

Boris en de vergevingsgezindheid van de Russen

Als kind las ik het kinderboek Boris van Jaap ter Haar en het is zonder meer een van de redenen waarom ik gefascineerd raakte in het immense Rusland. Die jonge dappere Boris was mijn held! Om in de Tweede Wereldoorlog in het belegerde Leningrad andere mensen te redden van de hongerdood ...

Dit waargebeurde verhaal gaat over het overleven in de omsingelde stad, waar 3 miljoen Russen waren afgesloten van voedsel en water. Samen met zijn buurmeisje Nadia maakt Boris van alles mee. Beide kinderen proberen hun moeders, broertjes en zusjes in leven te houden tijdens het Beleg van Leningrad. Door kinderogen worden de warme zomers beschreven (wat te doen met alle mensen die niet meer 'wakker' worden?) tot en met de helse kou tijdens de barre wintermaanden. Ondanks de vreselijke winter van '42/'43 hopen de Leningraders op nog meer kou omdat er dan vrachtwagens vol met voedsel over het ijs van het Ladogameer kunnen rijden. Helaas ontdekken de nazi's deze aanvoerlijn en zij bombarderen het ijs waardoor er vele vrachtauto's door het ijs zakken.

Het beleg van Leningrad duurde bijna twee en een half jaar en circa 1,5 miljoen mensen kwamen om het leven. Als Hitlers Duitsland na de slag bij Stalingrad verslagen wordt moeten de nazi's op de terugtocht. Boris hoopt in de vroege lente onder de stadspoort van Leningrad te kruipen om een paar aardappels te vinden. De schrik slaat hem om het hart als een paar wraakzuchtige nazi's hem ontdekken. Een Duitser grijpt Boris en duwt hem verderop in een greppel. Zogenaamd om hem dood te schieten maar hij schiet er ver naast. Nadat de kust veilig is laat dezelfde Duitser Boris ontsnappen.

Vaak verbaas ik mij over de vergevingsgezindheid van de Russen. Zo ook wat betreft hun visie op de nazi's. Circa 30 miljoen Sovjetburgers verloren het leven... een nauwelijks te bevatten getal. Toch hoor ik vaak bij vele Russen, net als bij Boris, dat er onder de Duitsers ook goede mensen zaten, voor wie de Tweede Wereldoorlog eveneens dramatisch was om in te leven ...

Marie-Thérèse ter Haar, 7 augustus 2018

Marie-Thérèse ter Haar is de oprichter en eigenaar van de Rusland & Oost-Europa Academie